KAYBOLMAKTA OLAN KAYIÖREN KÖYÜ (ESKİ) İLK YERLEŞİM YERLERİNİN TOPOGRAFİK VE MİMARİ ÖZELLİKLERİNİN GÜNÜMÜZ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Giriş
Kayıören Köyü, Çankırı ili, Orta ilçesine bağlı önde gelen büyük kırsal yerleşim yerlerinden
biridir. Yerleşim tarihsel olarak 1250 yıllarına tarihlendirilmektedir. Yerleşim eğimin az olduğu ova
şeklinde bir görünüşe sahiptir. Köyün yarısı günümüzde baraj altında kalmıştır. Kalan yarısının ise
yerleşimin kalıntıları günümüze gelmiştir. Çalışmada görseller tarafımca çekilmiştir. Bununla birlikte
gerekli kaynaklardan, kurum ve kuruluşların arşivlerinden yararlanılmıştır.
Kayıören Köyü Coğrafi Konumu ve Tarihi
Kayıören Köyünün ilk (eski) yerleşim yeri , Çankırı il merkezine 86 km, Orta ilçe merkezine ise
18 km uzaklıktadır (Ayhan, 2011). Kırsal yerleşim yeri, Orta ilçe merkezinin güneybatısında
konumlanmıştır (url-1). Köy Güldürecek Baraj Gölü hemen yakınındadır. Yerleşimin yarısı baraj altında
kalmıştır. Kalan yarısında ise konutların kalıntıları günümüze gelmiştir.

Yerleşim yerinin ileri gelenleri ile görüşüldüğünde ilk yerleşim yerinin kuruluşunun 1250
yılına ait olduğu tahmin edilmektedir. Köyün ilk zamanlardaki ismi 1896 yılına ait Salnamede
“Küçük Kayı”, 1943 kayıt defterlerinde ise “Kayıviran” olarak geçmektedir (url-2).
Kayıören Köyü’nün Geleneksel Kırsal Dokusu
Yerleşimin kırsal dokusu eğimin az olduğu düz bir alanda konumlanmıştır. Konutlar
genellikle birbirine bitişik nizamda yapılmıştır. Köyün yolları dar şeklinde olup toprak
şeklindedir.

Kayıören Köyü’nün Eski (İlk) Yerleşim Yerlerinin Mimari Özellikleri
Köyün ilk yerleşim yerleri eğimin az olduğu ova şeklinde bir görünüşe sahiptir. Çevre
sakinleri ile yapılan görüşmelerde köyde cami ve hastahanenin bulunduğu söylenilmiştir. Geleneksel
konutlar kare ve dikdörtgen şeklinde olup iç sofalı plan tipindedir. Sofa etrafında odalar yer
almaktadır. Yapılar moloz ve kaya taşından yapılmıştır. Konutlar genellikle iki katlıdır. Yapıların
cephelerinde herhangi bir bezeme öğesi bulunmamaktadır.

Sonuç
Çalışma ile ilgili giriş bölümünde söz edildiği gibi kırsal yerleşimin kuruluşu 1250 yıllara
tarihlendirilmektedir. Yapılar taş malzemeden yapılmıştır. Köydeki konutların günümüze
sadece kalıntıları gelmiştir. Köydeki herhangi bir konutun tam olarak günümüze geldiği
görülmemiştir. Konutların bir kısmı baraj altında kalmış, bir kısmı da doğal aşındırmalar
sonucunda zarar görmüştür.
Kaynaklar
BAHATTİN, Ayhan. (2011). Çankırı Orta İlçesi Dünü ve Bugünü, Karaca Ofset Yayını, Çankırı.
DEMİRBAĞ, Uğur. (2023). Fotoğraf arşivinden.
İnternet Kaynakları
URL-1: tr.m.wikipedia.org Erişim Tarihi: 14 Ocak 2023
URL-2: nisanyanmap.com Erişim Tarihi: 14 Ocak 2023
URL-3: www.kayıörenköyü.com Erişim Tarihi: 18 Ocak 2023
Sözlü Mülakatlar
Hüseyin DEMİRBAĞ ile yapılan görüşme Erişim Tarihi: 14 Ocak 2023
İbrahim BAŞTUĞ’ un sözlü arşivinden Erişim Tarihi: 14 Ocak 2023
Menderes DEMİRBAĞ ile yapılan görüşme Erişim Tarihi: 13 Ocak 2023
Dr. Uğur DEMİRBAĞ
Çankırı Karatekin Üniversitesi Öğr. Üyesi